94 organizations against the changes in the constitution

94 Circassian organizations in Turkey oppose changes to the constitution of the Russian Federation. In their opinion, this violates the principles of democracy. The open letter is written in four languages, Circassian (Eastern dialect), Turkish, Russian and English.


Our institutions and communities are deeply concerned about some of the provisions in the Amendments to the Constitution of the Russian Federation, which were submitted to the Duma on January 20, 2020 and for which a public vote is planned to be held on April 22, 2020 after completion of due process. The peoples of the Russian Federation and their relatives living outside Russia, especially the Circassians, have reacted strongly to these Amendments, as they extend the anti-democratic centralist features to the Constitution, which, in recent years, have been manifested by laws and practices, such as downgrading the status of native language classes to elective classes at schools.

Firstly, the statement "The official language of the Russian Federation throughout its territory is the Russian language as the language of the state-forming people, which is part of the multinational union of equal nations of the Russian Federation", which was introduced as an amendment to Article 68 in the Duma, is against human rights and law. With this provision the Russian people are constitutionally defined as the sole “state-forming people”, giving them a superior status over other peoples, and the Russian language, which is already the official language of the Russian Federation, is given prime position above the languages ​​of other peoples, reducing such languages to a secondary position.

The above amendment to Article 68 contradicts the essence of the federative state structure and it is also antithetical to the Constitution of the Russian Federation, which starts with the sentence “We, the multinational peoples of the Russian Federation...", basing the legitimacy of the state on all the peoples of the Russian Federation. The equality of the people and the federative approach are largely eliminated by this constitutional provision and the Russian people are "de jure" elevated to a position where they are regarded as "more equal than other equal peoples”. This provision is against the principle of prohibition of discrimination, which is one of the fundamental norms of the Universal Law of Human Rights. The provision has the potential to create the legislative grounds for the assimilation of non-Russian peoples.

The amendment introduced to Article 69, again in the Duma, on the protection of compatriots living abroad, makes a reference to the notion of “All-Russian cultural identity” (общероссийской культурной идентичности), and, by definition, excludes and even insults other peoples, including  millions of Circassians, Kalmyks, Tatars and others.

With the amendment made to Article 67, regarding the sovereignty of the state, a thousand-year-old Russian history has been incorporated to the Constitution, which creates the risk of the emergence of a dogmatic official history and the covering up of many issues by law, especially the Circassian Genocide and Circassian Exile, which must be explored by objective scientific methods and open discussions.

Another amendment, which is a major step back in the field of universal law and human rights, stipulates that “International agreements are valid unless they restrict the freedom of the citizens of the Russian Federation”. This provision, in effect, rules out the international law and human rights mechanisms which are sought by all the citizens of the Russian Federation, especially by native peoples of the Russian Federation with lesser populations, the citizens of our Republics in the North Caucasus, and their fellow compatriots for the issues they face when returning to their homeland.

In this process, which should be regarded as a historical turning point, we urge our institutions, scholars, artists and intellectuals, as well as the democratic institutions and citizens of the Russian Federation, to act responsibly towards our communities.

We believe that these amendments, with the aforementioned drawbacks, will not be in the interests of any peoples living in the Russian Federation, including the Russian people, and that they conflict with the federative state’s ideal and the historical experience of peaceful co-existence. We also point out the risk of some individuals from societies which are alienated by restrictions on their languages or identities reacting negatively.

We invite the institutions and citizens of the Russian Federation to work towards protecting and strengthening the democratic federative structure based on human rights, law and equality. In relation to these Constitutional Amendments, which also clearly contradict international agreements to which the Russian Federation is party, we call on all international organizations, including the Council of Europe Venice Commission, which has special authority on constitutional amendments, to take initiatives to protect democracy, as well as minority and human rights.

We, as the Circassian organizations in the Diaspora, invite the individuals and institutions of the peoples of the Russian Federation living in the Diaspora to say NO to these anti-democratic constitutional amendments, which could lead to monist practices that are incompatible with the principles of the federative state and the withdrawal of vested rights.

Signees: under


Урысей Федерацэ Конституцэм теухуауэ 2020 гъэ щIышылэм и 20 м Думам хурагъэхьу, ар и гъуэ нэсу 2020 Мэлыжьыхьым и 22 м цIыхубэм и пащхьэм иралъхьэну ягъэхьэзыра проектым щыщу языныкъуэ унафэхэм ди цIыхубэри, абы я зэгухьэныгъэхэри егъэгумэщI. Иужьырей илъэсхэм анэдэлъхубзэхэр Факультативнэ зэращIам ещхь хабзэншагъэхэр къэзыгъэлъагъуэ Антидемократическэ щытыкIэхэр иджырей зэхъуэкIыныгъэхэмкIэ конституцэм зэрыхагъэхьэр, Адыгэр ипэ иту Урысей Федерацэм хэт лъэпкъхэр, ахэм я лъэпкъэгъуу хамэ къэралхэм щыпсэу ди лъэпкъэгъухэри игъэгумэщIащ.

Абыхэм я лъэпкъэгъуу 68. пкъыгъуэм теухуа зэхъуэкIыныгъэхэм хэт «Урысей Федерацэм и къэралыбзэр, абы и щIыналъэ псоми зэхуэдэныгъэ яIэу щыпсэун хуейуэ щыт лъэпкъхэм, къэралыр зейр, къэралыр зыухуа лъэпкъым и бзэр Урысыбзэращ.» жыхуиIэр цIыху хуитыныгъэми хабзэми къезэгъыркъым.Мыпхуэдэ зэгъэзэхуэжыкIэр, урыс конституцэмкIэ къапщтэу щытмэ, Урыс лъэпкъым щхьэ, «и закъуэ къэралыр зыухуа лъэпкъ» щыжиIэм адрей лъэпкъхэм нэхърэ нэхъыщхьэу къелъытэ; икIи Урысыбзэр адрей бзэхэм нэхърэ нэхъ хэIэтыкIауэ, Урысыбзэр тепщэ ищIкIэрэ адрей бзэхэр иреудыхыр.

Мыпхуэдэ зэгъэзэхуэжыкIэр федеративнэ зы къэралми езэгъкъым. И япэ псалъэухам «Дэ У Ф ис лъэпкъ псори къызэщIэзыубыдэ» жиIэкIэрэ Урысей Федерацэм ис лъэпкъыухъуар къызэщIэзыубыдэ и конституцэми езэгъыркъым. Лъэпкъхэм я зэхуэдэныгъэр, Федеральнэ еплъыкIэ тэмэмыр мы иджырей конституцэ зэгъэзэхуэжыкIэм екъутэ. Урыс цIыхубэр адрей лъэпкъхэм нэхърэ зэхуэдэныгъэ и лъэныкъуэкIэ къыхегъэщхьэхухыкI, абии адрей лъэпкъхэр хэзыгъэшыпсыхьыжын зы хабзэ потенциалыу къоувыр. Мы зэгъэзэхуэжыкIэр Дунейпсо ЦIыху Хуитыныгъэ Хабзэхэм хэт зэхуэдэныгъэми езэгъыркъым.

Зэхъу пр Думам щых-хьэ 69 пкъыгъуэм Урысей псом и щэнхабзэм хамэ къэрал щыIэ Черкес (Адыгэ) Калмыкъ, Татар адрей Урысей къэухьым хиубыдэхэр хэтыххэкъым, уеблэмэ ахэр иреудых, егъэлъахъшэ.

Проектым иджыри хэтщ къэралым и щхьэхуитыныгъэм теухуауэ 67. пкъыгъуэм ящIа зэхъуэкIыныгъэмкIэ илъэс мин хъу Урыс тхыдэр конституцэм зэрыхагъэхьар догматическэу зы тхыдэу утыкум къызэрихьар, адэкIэ щIэныгъэ и лъэныкъуэкIэ наIуэу къэпщытапхъэ Адыгэр и хэкум зэрырахуар, лъэпкъ гъэкIуэд зэращIар япэ иту темэ куэдыр хабзэ ицIэу хабзэншагъэкIэ щIэзыхъумэ зы Iуэху шынагъуэ хэлъщ мы проектым. Конституцэ зэхъуэкIыныгъэм дунейпсо хамзэми, цIыху хуитыныгъэхэми емызэгъыу щыт адрей зрагъэзэхуами, «дунейпсо зэгурыIуэныгъэхэм Урысейм и цIыхухэм я хуитыныгъэр димыкъузэу щытмэ пхыкIыну» жиIэу унафэ къызэрихьырщ. Къапщтэу щытмэ Урысей Федерацэм и цIыху псори, Республикэхэм, хэхауэ бжыгъэкIэ адрей лъэпкъ нэхъ мащIэхэм щыщыу хамэ къэрал щыпсэухэр, абы ехьэлIауэ Ищхъэрэ Кавказым щыIэ Республикахэм, я хэкум зыгъэзэжахэм я проблемэхэр зэфIэхынымкIэ зыбгъэдэхьэ дунейпсо хабзэ, цIыху хуитыныгъэхэм мы Iуэхум теухуа я къарури мэкIуэщI.

Тхыдэм теухуауэ къапщтэмэ мы Iуэхур щIэдзапIэу жыпIэ хъунущ, ди зэгухьэныгъэхэр, ди тхакIуэхэр, ди гъуазджэм и лэжьакIуэхэр къыхудоджэ мы Iуэхугъэхэм цIыхубэхэм жэуаплыныгъэ хуаIэу щытыну. Мы къеттхэкIа зэхъуэкIыныгъэ мыхъуахэм Урысейм щыпсэу дэтхэнэ зы цIыхуми и сэбэпынагъ хэлъкъым. Урысей Федерацэм и къэрал лэжьапIэхэм, и цIыхубэхэм, цIыху хуитыныгъэхэм, хабзэм, зэхуэдэныгъэм езэгъ федеративнэ демократическэ хъумэным, абы зегъэужьын и лъэныкъуэкIэ жэуап яхьыну къыхудоджэ.

(ЗэзыдзэкIар Емуз Баязытщ)

Iэпэ щIэзыдзахэр: ихэ еплъ


Некоторые положения проекта поправок к Конституции Российской Федерации, представленных в Думу 20 января 2020 года и после завершения соответствующих процедур планируемых к представлению на голосование народа  22 апреля 2020 года, были встречены с глубокой обеспокоенностью нашими организациями и обществом. Отражение антидемократического централистского подхода в конституции, который проявлялся в последние годы в таких законах и распоряжениях, как выбор родного языка, привел к реакции народов, проживающих в Российской Федерации, и их представителей, проживающих за пределами России, особенно черкесов.

Прежде всего, поправка к 68-й статье добавленная в  Думе, выражение  «Государственным языком Российской Федерации, на всей ее территории, является язык народа основателя государства, входящего в равноправный многонациональный союз Российской Федерации, - русский».   противоречит правам человека и закону. С этой поправкой русский народ по конституции будет считаться единственным «основателем государства» и находиться в более высоком положении по сравнению с другими народами; при этом русский язык, который уже является официальным языком, перемещается на превосходящую позицию над языками других народов, тогда как другие языки переводятся на второстепенную позицию.

Вышеуказанная поправка к статье 68, не только противоречит федеративному государственному устройству, здесь в первом предложении говорится о легитимности государства: «Мы, многонациональный народ Российской Федерации...», также противоречит Конституции Российской Федерации, которая основывается на всех народах в Российской Федерации.   Это конституционное положение в значительной степени устраняет равенство людей и федеративный подход. «Де юре» русский народ поставлен в положение «более равного среди равных» по сравнению с другими народами.   Это положение противоречит

запрету дискриминации, который является одной из основных норм универсального закона о правах человека.   Оно обладает потенциалом  создания ассимиляционной правовой базы для народов, помимо русского народа.

В положениях поправки к статье 69, добавленной к проекту поправки в Думе,

Пренебрегаются и даже книжены миллионы черкесов, калмыков, татар и других народов со ссылкой на «общероссийскую культурную идентичность» (общероссийской культурной идентичности) о защите граждан за рубежом.

Поправка в тексте о суверенитете государства, внесенная в 67-ю статью,  влечет за собой опасность прикрытия законом многих вопросов, среди которых особым является изгнание и геноцид черкесского народа, которые необходимо обсуждать и исследовать с научной точки зрения, добавляя тысячелетнюю историю России в конституцию.

Еще одна поправка к конституционной поправке, которая является большим шагом назад в области всеобщего права и прав человека, заключается в том, что международные соглашения действительны, если они не ограничивают свободу граждан Российской Федерации. Фактически устранена эффективность международного права и правозащитные механизмы, к которым обращаются граждане всей Российской Федерации в целом, а также представители народных меньшинств в частности, а также граждане наших республик на Северном Кавказе и их сограждане, возвращающиеся на родину.

В этом процессе, который можно рассматривать как исторический поворотный момент, мы призываем демократические организации и граждан Российской Федерации, в особенности  наши организации, академиков, художников и интеллигенцию действовать ответственно.

Мы отмечаем, что эти изменения, чьи недостатки перечислены выше, не будут отвечать интересам любого народа, проживающего в Российской Федерации,  включая русский народ, будут препятствовать мирному сосуществованию федеративного государства, обладающего жизненными идеалами и историческим опытом, а также будут создавать риск возникновения  ответной реакции некоторых личностей в обществе, лишенного языка и личности путем изоляции и принуждения.
Мы приглашаем учреждения и граждан Российской Федерации к работе по защите и укреплению демократической федеративной структуры, основанной на правах человека, законе и равенстве. Мы призываем все международные организации выступить с инициативами по защите демократии, прав меньшинств и прав человека, особенно в отношении этих поправок, которые включают явные противоречия с международными конвенциями, участником которых является Российская Федерация.

Являясь организациями черкесов в диаспоре, мы призываем лиц и организации в Диаспоре народов Российской Федерации сказать «НЕТ» антидемократической конституционной поправке, которая может привести к монистическим внедрениям, несовместимым с принципами федеративного государства, и аннулированию уже имеющихся заслуженных прав.

Подписавшиеся организации: вниз

Rusya Federasyonu Anayasası Değişikliği ile İlgili Açık İtiraz ve Çağrı

(Aşağıdaki metin, imzacı kuruluş listesi ile birlikte, birer üst yazı ile Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, Avrupa Birliği ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'na (ilgili birimlerine), Rusya Federasyonu yönetimine ve anavatandaki Cumhuriyetlerimizin yönetimlerine dört dilde iletilecektir.)

Rusya Federasyonu Anayasası’na ilişkin 20 Ocak 2020 tarihinde Duma’ya sunulan ve ilgili süreçlerini tamamlayarak 22 Nisan 2020 tarihinde halkoylamasına sunulması planlanan değişiklik tasarısının bazı hükümleri kurumlarımız ve toplumumuz tarafından derin endişe ile karşılanmıştır. Son yıllarda anadillerinin seçmeli hale getirilmesi gibi yasalar ve uygulamalar ile kendini gösteren antidemokratik merkeziyetçi yaklaşımın bu değişiklik ile anayasaya taşınması, Rusya Federasyonu bünyesinde yaşayan halkların ve başta Çerkesler olmak üzere bu halkların Rusya dışında yaşayan soydaşlarının tepkisine yol açmıştır.

Öncellikle Duma’da tasarıya eklenen 68. Maddeye ilişkin değişiklikte yer alan “Rusya Federasyonu’nun devlet dili, onun bütün topraklarında, Rusya Federasyonunun eşit haklara sahip çok uluslu birliğine dahil olan, devlet-kurucu halkın dili olarak Rusçadır” ifadesi insan haklarına ve hukuka aykırıdır. Bu düzenleme ile anayasal olarak hem Rus halkı yegane “devlet-kurucu halk” olarak tanımlanarak diğer halklardan üstün bir konuma getirilmekte; hem de zaten resmi dil olan Rusça diğer halkların dillerinin üstünde asli bir konuma taşınırken diğer diller tali bir konuma indirgenmektedir.

68. Madde üzerinde yapılacak yukarıdaki değişiklik, federatif devlet yapısı ile çeliştiği gibi, ilk cümlesinde devletin meşruiyetini “Biz, Rusya Federasyonu’nun çok-uluslu halkı...” diyerek Rusya Federasyonu’ndaki tüm halklara dayandıran Rusya Federasyonu Anayasası’na da aykırıdır. Halkların eşitliği ve federatif yaklaşım bu anayasa hükmü ile büyük ölçüde ortadan kaldırılmakta, Rus halkı diğer halklara karşı “eşitler arasında daha eşit” bir konuma “de jure” olarak taşınmaktadır. Bu düzenleme Evrensel İnsan Hakları Hukukunun temel normları arasında yer alan ayrımcılık yasağına aykırıdır. Rus halkı dışındaki halklar için asimilasyoncu bir kanuni zemin oluşturma potansiyeline sahiptir.

Değişiklik tasarısına yine Duma’da eklenen 69. Madde değişikliği hükmünde, yurtdışındaki soydaşların korunması konusunda “Rusya-geneli kültürel kimliğe” (общероссийской культурной идентичности) yapılan referans ile milyonlarca Çerkes, Kalmuk, Tatar ve diğer halkların mensupları dışlanmakta ve hatta tahkir edilmektedir.

Metinde devletin egemenliğine ilişkin 67. Maddede yapılan değişiklik ile, bin yıllık Rus tarihinin anayasaya eklenmesi, dogmatik bir resmi tarihin ortaya çıkması ve açıkça tartışılıp bilimsel yöntemlerle araştırılması gereken Çerkes Sürgünü ve Soykırımı başta olmak üzere pek çok konunun üstünün kanunla örtülmesi tehlikesini barındırmaktadır.

Anayasa değişikliğinin evrensel hukuk ve insan hakları alanında büyük bir geri adım niteliği taşıyan bir diğer düzenlemesi de “uluslararası anlaşmaların Rusya Federasyonu vatandaşlarının özgürlüklerini kısıtlamadığı sürece geçerli olması” hükmünü getirmesidir. Genel olarak tüm Rusya Federasyonu vatandaşlarının, özel olarak da nüfusu daha az olan halkların mensuplarının ve bu bağlamda Kuzey Kafkasya’daki Cumhuriyetlerimizin vatandaşları ile anavatanlarına dönüş yapan soydaşlarımızın yaşadıkları sorunların çözümünde başvurdukları uluslararası hukuk ve insan hakları mekanizmalarının etkinliği fiilen ortadan kaldırılmaktadır.

Tarihsel olarak dönüm noktası sayılabilecek bu süreçte özellikle kurumlarımız, akademisyenlerimiz, sanatçılarımız ve aydınlarımız ile Rusya Federasyonu'nun demokratik kuruluşlarını ve vatandaşlarını sorumlu davranmaya çağırıyoruz.

Mahzurlarını yukarıda sıraladığımız bu değişikliklerin Rusya Federasyonu’nda yaşayan Rus halkı dahil hiçbir halkın çıkarına olmayacağına, federatif devletin barış içinde bir arada yaşama ülküsü ve tarihsel deneyimi ile uyuşmadığına, dışlanma ve zorlanma ile dil ve kimliğinden soyutlanan toplumlardaki bazı bireylerin reaksiyonel davranışlara yönelme riskine işaret ediyoruz.

Rusya Federasyonu kurumlarını ve vatandaşlarını insan haklarına, hukuka ve eşitliğe dayalı demokratik federatif yapının korunması ve güçlendirilmesi yönünde çalışmaya davet ediyoruz. Rusya Federasyonu’nun taraf olduğu uluslararası sözleşmelere de açık aykırılıklar içeren bu değişikliklere ilişkin, başta anayasa değişiklikleri konusunda özel olarak yetkili olan Avrupa Konseyi Venedik Komisyonu olmak üzere, tüm uluslararası kuruluşları demokrasiyi, azınlık haklarını ve insan haklarını korumak üzere inisiyatif almaya çağırıyoruz.

Diasporadaki Çerkes örgütleri olarak, Rusya Federasyonu halklarının Diasporadaki kişi ve kurumlarını, federatif devletin ilkeleriyle bağdaşmayan tekçi uygulamalara ve kazanılmış hakların geri alınmasına yol açabilecek antidemokratik anayasa değişikliğine karşı açıkça HAYIR demeye çağırıyoruz.

İmzacı kuruluşlar:

1- Kafkas Dernekleri  Federasyonu

2- Avrupa Çerkesleri Federasyonu (EuroXase)

3- Birleşik Kafkas Dernekleri Federasyonu

4- Alan Kültür ve Yardım Vakfı

5- Kafkas Araştırma Kültür ve Dayanışma Vakfı (KAFDAV)

6- Şamil Eğitim ve Kültür Vakfı

7- Çerkes Kültür Derneği -  Bremen

8- Çerkes Vatana Dönüş Örgütü (Circassian Repatriation Organisation) –Kanada

9- Çerkes Dili ve Kültürü Derneği (The Circassian Language and Culture Association) -Utrecht/The Netherlands

10- Çerkes Kültür Derneği Mannheim – Almanya

11- Çerkes Yardım Derneği -Kfar Kama – İsrail

12- Belçika Kuzey Kafkas Kültür Derneği (BeNKaV)

13- Lyon Kuzey Kafkas Kültür Derneği-Fransa

14- Mönchengladbach Kuzey Kafkasya Kültür Derneği –Almanya

15- Sine Çerkes Gençlik Derneği -Belçika                                       

16- Adana Çerkes Kültür Derneği

17- Adana Anadolu Kafkas Çeçen  Kültür Derneği

18- Adıge(Çerkes) Dili ve Edebiyatı Derneği –Düzce

19- Adıge Düşünce Derneği – Düzce

20- Adıge Xase Çerkes Derneği - İstanbul

21- Afşin Kafkas Kültür Derneği

22- Antalya Çerkes Derneği

23- Arıkbaşı Köyü Kafkas Derneği - İzmir

24- Aydın Kuzey Kafkas Kültür Derneği

25- Balıkesir Adıge - Çerkes Kültür Derneği

26- Bandırma Kuzey Kafkas Kültür Derneği

27- Biga Kafkas Kültür Derneği

28- Bodrum Çerkes Kültür Derneği

29- Bolu Kafkas Derneği

30- Bozüyük Kuzey Kafkas Kültür Derneği

31- Bursa Çerkes Kültür Derneği 

32- Ceyhan Kuzey Kafkas Kültür Eğitim Derneği

33- Çerkes Derneği / Ankara

34- Çerkezköy Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği - Tekirdağ

35- Çerkes Kültür Evi Derneği - İstanbul

36- Çorlu Kuzey Kafkas Çerkes Derneği - Tekirdağ

37- Çorum Kafkas Derneği     

38- Denizli Kafkas Kültür Derneği

39- Düzce Adıge Kültür Derneği

40- Düzce Dostluk Kulubü

41- Eskişehir Kuzey Kafkas  Kültür Ve Dayanışma Derneği

42- Gaziantep Kafkas Derneği

43- Gebze Kuzey Kafkas Kültür Derneği

44- Göksun Çerkes Kültür Derneği

45- Gölbaşı Kafkas Birliği Eğitim Kültür Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği

46- Gönen Kafkas Kültür Derneği

47- Güneşli Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği - İstanbul

48- Hamamözü Çerkes Derneği

49- İlkkurşun Kafkas Kültür Dayanışma ve Yardım Derneği- İzmir

50- İnegöl Çerkes Kültür Derneği

51- İstanbul Birleşik Kafkasya Derneği

52- İstanbul Kafkas Kültür Derneği

53- İzmir Çerkes Kültür Derneği

54- Kafdağı  Eğitim ve Kültür Derneği - İstanbul

55- Kafkas Çerkes Derneği – İstanbul

56- Kafkas İşadamları Derneği (KAFİAD)

57- Kahramanmaraş Kafkas Kültür Derneği

58- Karacabey Kuzey Kafkasya Kültür Derneği

59- Karadeniz Ereğli Kafkas Kültür Derneği

60- Kayseri Kafkas Derneği

61- Kiçir Adıge Derneği - Kütahya

62- Kocaeli Kafkas Derneği

63- Konya Çerkes Derneği

64- Köprübaşı Köyü Adıge Kültür Evi Derneği - Düzce

65- Kütahya Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği

66- Ladik Çerkes Derneği - Samsun

67- Manisa Kafkas Derneği

68- Mersin Kafkas Kültür ve Yardımlaşma Derneği

69- Mustafakemalpaşa Çerkes Kültür Derneği

70- Nazilli Kafkas Derneği

71- POY-DER Poyrazlı Kafkas Kültür ve Yardımlaşma Derneği - İstanbul

72- Reyhanlı Çerkes Derneği-Adığe Khase

73- Sadiye Köyü Derneği – Mersin

74- Sakarya Kafkas Kültür Derneği

75- Samsun Birleşik Kafkasya Derneği

76- Samsun Çerkes Derneği

77- Sarıkaya Kuzey Kafkasya Kültür ve Dayanışma Derneği - Yozgat

78- Silivri Kuzey Kafkas Kültür Derneği

79- Sinop Kafkas Derneği

80- Sivas Kuzey Kafkas Kültür Derneği

81- Soma Kafkas Kültür Derneği

82- Söke Kafkas Derneği

83- Sungurlu Kafkas Kültür Derneği

84- Susurluk Kafkas Derneği

85- Şarkışla Kafkas Derneği

86- Şimali Kafkas Derneği

87- Tokat Çerkes Derneği

88- Turhal Kafkas Kültür Derneği

89- Uzuntarla Adıge Kültür Derneği (Adıge Xase) - Kocaeli

90- Uzunyayla Kültür ve Yardımlaşma Derneği - İstanbul

91- Uzunyayla Kültür ve Dayanışma  Derneği -Kayseri

92- Vezirköprü Kafkas  Kültür Derneği       

93- Yalova Çerkes Birliği Kültür Ve Yardımlaşma Derneği

94- Yavu Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği  (YAVU-DER) – Sivas